Wraak in de opera

door A.B. Ederveen

Dr. I. Smoktunowicz verwelkomde op vrijdag 1 december jl. d deelnemers aan het symposium Wraak in de opera, van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie (NIFP) in de Verkadefabriek te 's Hertogenbosch.
E. Heijdelberg, directeur van het NIFP zette de toon met 'Nichts ist so hasslich als die Rache' uit Die Entfuhrung aus dem Serail, en wees op de deerniswekkende wraak in La forza del destino.

De initiatiefnemers van het symposium hadden zich tot doel gesteld om wraak vanuit verschillende gezichtspunten tebelichten en ons te laten zien en horen hoe deze heftige emotie onze houdin en gedrag kan bepalen. Velen refereerden aan "wraak- opera's, zoals Rigoletto en Carmen, en illustreerden hun betogen met operafragmenten op een meer dan levensgroot scherm; veel uit Falstaff, Othello en natuurlijk Elektra. Verschillende verklarende intermezzi werden 'live' over het voetlicht gebracht door 'The Dutch Opera Singers' (Lieve Geunens, sopraan, Edwin van Gelder, tenor, Rob van Surksum, bariton en Alexander Kouznetsov, piano).

Elektra

Wraak en de 'kind-vaderband' spelen bijvoorbeeld in Rigoletto en belangrijke rol, maar Elektra van Richard Strauss neemt toch wel een heel bijzondere
positie in, hetgeen de Vrienden van de Opera recent nog hebben kunnen zien en horen. Interessant is dat zowel in de psychiatrische als in de psychotherapeutische literatuur betrekkelijk weining aandacht geschonken wordt aan dit fenomeen, maar dat dit bij dichters en schrijvers, in de muziek
en in andere kunstvormen wel het geval is. Spreker M. van Weers, psychoterapeut en werkzaam voor het Hof van Arnhem, bezag vanuit een psychiatrische-psychoanalytische optiek het verschijnsel wraak en benutte
de opera Elektra ter verlevendiging en illustratie van zijn verhaal; veel in het onderstaande is ontleend aan zijn bijdrage.

volgende